Rezultat ten stanowi trzecie roczne sprawozdanie z postępu prac nad opracowaniem, wdrożeniem i udoskonaleniem katalogu szkoleń dotyczących instrumentu rolno-spożywczego TEF. Jego celem jest udokumentowanie działań szkoleniowych przeprowadzonych w 2025 r., przedstawienie zaktualizowanego katalogu i jego podstaw metodologicznych, sprawozdanie na temat dostosowań opartych na potrzebach oraz ocena skuteczności dostarczonych formatów szkoleniowych. Rezultat odnosi się również do informacji zwrotnych z przeglądu Y2 i oceny śródokresowej KE, w których zwrócono się o bardziej uporządkowany katalog, jaśniejsze cele w zakresie uczenia się, dostosowanie do ram kompetencji oraz zwięzłą sprawozdawczość skoncentrowaną na działaniach i wynikach. Zalecenia te są w pełni odzwierciedlone w zaktualizowanej metodyce i we wpisach do katalogu opracowanych w 2025 r. Ponadto w sprawozdaniu przedstawiono rolę katalogu szkoleń w ramach szerszej misji instrumentu rolno-spożywczego: wzmocnienie zdolności EDIH w zakresie kierowania MŚP poprzez testowanie, walidację, przyjmowanie sztucznej inteligencji, integrację robotyki i innowacje oparte na danych w sektorze rolno-spożywczym w ramach uzupełniającego europejskiego modelu wsparcia, w którym instrument rolno-spożywczyTEF koncentruje się na testowaniu i eksperymentowaniu przed wprowadzeniem na rynek, natomiast EDIH wspierają wprowadzanie na rynek i przyjmowanie przez MŚP i rolników.
Zadanie "Perspektywy technologiczne i przypadki użycia" w ramach projektu agrifoodTEF ma na celu ciągłe monitorowanie najnowszych technologii i przypadków użycia w dziedzinie testowania i walidacji rozwiązań AI i zaawansowanych technologii dla sektora rolno-spożywczego. Głównym celem zadania jest współpraca z szeroką siecią partnerów ekosystemowych, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb małych gospodarstw i przedsiębiorstw. Zadanie to jest ciągłym wysiłkiem przez cały czas trwania projektu. Kluczowym rezultatem tego zadania jest rezultat "D1.2 Online Technology and Use Cases Outlook Y2" opracowany pod koniec drugiego roku projektu (M24). Przedstawiono w nim przegląd dotychczasowych działań, zidentyfikowanych trendów technologicznych oraz przeanalizowanych przypadków użycia ukierunkowanych na działalność gospodarczą, z uwzględnieniem potrzeb i wymogów firm technologicznych. Ustalenia te służą jako podstawa do ukierunkowania rozwoju i poprawy infrastruktury rolno-spożywczejTEF, w tym zarówno usług fizycznych oferowanych w specjalnych obiektach, jak i aktualizacji infrastruktury cyfrowej i usług online. Niniejszy raport dokumentuje podjęte kroki i zebrane dane, oferując zalecenia dotyczące dalszego doskonalenia usług w ramach projektu. Sprawozdanie „Online Technology & Use-Cases Outlook Y2” zostało pomyślane jako przewodnik operacyjny, a nie studium dokumentacji. Jego celem jest pomoc partnerom z sektora rolno-spożywczego w decydowaniu o tym, które technologie, umiejętności i infrastruktura zasługują na inwestycje w nadchodzących latach, oraz o tym, jak przełożyć te wybory na usługi, które docierają na rynek. W związku z tym przemawia jednocześnie do zespołu strategicznego TEF, do kierowników linii usługowych oraz do MŚP i przedsiębiorstw typu start-up poszukujących miejsca do walidacji swoich pomysłów.
Niniejszy rezultat D3.7 przedstawia ukończony katalog usług ELSA (aspekty etyczne, prawne i społeczne) opracowanych w ramach projektu AgrifoodTEF i ocenia ich wyniki operacyjne na etapie walidacji. Zakres dokumentu obejmuje szczegółowy opis dziesięciu konkretnych usług świadczonych przez partnerów europejskich, od analizy zagrożeń po skanowanie etyczne i wytyczne prawne, wszystkie mające na celu wspieranie sektora rolno-spożywczego w rozwoju odpowiedzialnej sztucznej inteligencji (AI) i poruszaniu się w złożonych środowiskach regulacyjnych. Oprócz zwykłego wymienienia tych usług, w sprawozdaniu podsumowano dane empiryczne zebrane w ramach informacji zwrotnych od klientów, krajowych warsztatów dla zainteresowanych stron, wewnętrznych refleksji między służbami oraz samooceny deweloperów w celu określenia ich rzeczywistej użyteczności i wydajności. Łącząc te zewnętrzne sygnały rynkowe z wewnętrznymi spostrzeżeniami operacyjnymi, sprawozdanie ma na celu zatwierdzenie przejścia infrastruktury ELSA z teoretycznej fazy pilotażowej do solidnego ekosystemu klasy przemysłowej zdolnego do ograniczania ryzyka związanego z rolniczą sztuczną inteligencją. Głównym celem tego rezultatu jest ocena wydajności usług TEF ELSA w zakresie przekształcania infrastruktury ELSA z ram teoretycznych w zwalidowaną rzeczywistość operacyjną, która wspiera wprowadzanie na rynek godnej zaufania sztucznej inteligencji i robotyki w Europie. Analizując dane dotyczące wyników, niniejsze sprawozdanie ma na celu wykazanie, w jaki sposób te usługi ELSA skutecznie wypełniają lukę między prototypami laboratoryjnymi a wprowadzeniem na rynek dla klientów, zapewniając, aby innowacje technologiczne były solidne pod względem etycznym, zgodne z prawem i społecznie akceptowalne. Ponadto w dokumencie określono wyzwania strukturalne i strategiczne ścieżki dla przyszłości tych usług ELSA, mające na celu ustanowienie zrównoważonego, długoterminowego ekosystemu usług, który pomaga zainteresowanym stronom w łańcuchu „od pola do stołu”. Poniższe ustalenia, stanowiące wstępne dowody, są bardziej związane ze stosunkowo solidniejszymi i bardziej dojrzałymi usługami ELSA, a zatem nie mogą być interpretowane jako statystycznie uogólnialne wskaźniki wyników dla całego portfela. Nowe służby ELSA mogą jednak skorzystać z wyników, aby poprawić swoje potencjalne wyniki.
Podczas gdy inne pakiety robocze projektu koncentrują się na fizycznych i cyfrowych urządzeniach do oceny technicznej rozwiązań w zakresie sztucznej inteligencji i robotyki, głównie w celu zapewnienia wydajności, jakości i bezpieczeństwa, WP 3 kładzie nacisk na takie aspekty, jak oceny etyczne, prawne, społeczne, dotyczące cyklu życia i cyberbezpieczeństwa. Aspekty te mają zasadnicze znaczenie w istniejących ramach regulacyjnych i normalizacyjnych, w szczególności w akcie w sprawie sztucznej inteligencji, rozporządzeniu w sprawie maszyn, akcie w sprawie danych i akcie w sprawie cyberbezpieczeństwa. Celem WP 3 jest przeprowadzenie szczegółowej analizy związanych z tym wymagań i umożliwienie projektowi oferowania szeregu usług, które skutecznie uwzględniają te aspekty. Zwłaszcza że sektor rolno-spożywczy stoi w obliczu poważnych wyzwań związanych z osiągnięciem zgodności regulacyjnej w odniesieniu do rozwiązań w zakresie sztucznej inteligencji i robotyki ze względu na nieodłączną złożoność środowisk rolniczych i ewoluujący charakter technologii sztucznej inteligencji. W niniejszym dokumencie przeanalizowano te wyzwania i przedstawiono kompleksową analizę ram regulacyjnych i najlepszych praktyk w celu wsparcia partnerów TEF w nawigowaniu po obszarach stosowania odpowiednich norm i procesów oceny zgodności w sektorze rolno-spożywczym. Rezultat zagłębia się również w kluczowe ramy regulacyjne, takie jak akt w sprawie sztucznej inteligencji, rozporządzenie w sprawie maszyn i akt w sprawie cyberbezpieczeństwa oraz inne z nowych ram prawnych, podkreślając ich znaczenie dla sektora rolno-spożywczego. Oznakowanie CE podkreśla się jako kluczowy krok w kierunku gotowości rynkowej, oferujący przewagę konkurencyjną i zwiększający zaufanie wśród zainteresowanych stron. Analiza identyfikuje luki w istniejących normach i komentarze dotyczące strategii harmonizacji i przyszłego rozwoju. Rolą AgrifoodTEF jest zapewnianie klientom kompleksowego wsparcia, oferowanie narzędzi, infrastruktur i wiedzy fachowej w celu usprawnienia działań na rzecz przestrzegania przepisów. Rezultat ten służy jako plan działania na rzecz osiągnięcia dostosowania regulacyjnego i optymalizacji przyjęcia na rynku rozwiązań w zakresie sztucznej inteligencji i robotyki w sektorze rolno-spożywczym, wraz z możliwymi do podjęcia zaleceniami dla zainteresowanych stron w celu sprostania zidentyfikowanym wyzwaniom i lukom.
W niniejszym sprawozdaniu szczegółowo opisano ustalenia i metody związane z narzędziami symulacji i remotyzacji wykorzystywanymi w ramach projektu AgrifoodTEF. Sekcja Oprogramowanie symulacyjne zawiera przegląd różnych narzędzi, w tym ich funkcji i aplikacji, popartych studiami przypadków, które ilustrują ich skuteczność w kontekście rolnictwa.W sekcji Oprogramowanie do usuwania odpadów przeanalizowano również narzędzia ułatwiające zdalne sterowanie i monitorowanie procesów rolniczych, szczegółowo opisując ich integrację i praktyczne przypadki użycia. W sekcji Dyskusja i przyszłe prace podsumowano kluczowe ustalenia z poprzednich sekcji, podkreślając ich implikacje dla sektora rolnego i identyfikując obszary wymagające poprawy. W tej sekcji przedstawiono również plany bieżącej oceny i rozwoju tych narzędzi, podkreślając zaangażowanie projektu w ciągłe doskonalenie i adaptację w celu sprostania zmieniającym się wyzwaniom rolniczym.
Niniejszy dokument jest czwartym w kolejności dokumentem, którego celem jest śledzenie rozwoju usług cyfrowych w ramach instrumentu rolno-spożywczego. Pierwszą z tych linii była linia D2.1 (wymagania dotyczące infrastruktury cyfrowej i wstępny katalog usług, należny na poziomie M6); ostatnie trzy to roczne wydania obecnego dokumentu (D2.14, D2.15, D2.16: Ogólny katalog usług cyfrowych). Rok 2025 był rokiem, w którym dostawa usług przez partnerów AgrifoodTEF do klientów odbyła lot. W chwili pisania tego tekstu (początek grudnia 2025 r.) liczba usług negocjowanych z klientami wynosi ponad 450. Znaczny ułamek z nich stanowią usługi cyfrowe, tj. przedmiot niniejszego dokumentu. Dla porównania na koniec 2024 r. liczba aktywowanych usług cyfrowych wynosiła (jak udokumentowano w D2.15) około 20. W miarę rozwoju działalności AgrifoodTEF dokumenty w tej linii produktów stopniowo przenoszą swoją uwagę z oferty usług śledzenia na świadczenie usług śledzenia. Zmiana ta odzwierciedla potrzebę skupienia się na wyciągnięciu wytycznych z doświadczeń i określeniu ścieżek zrównoważonego rozwoju dla AgrifoodTEF po zakończeniu pięcioletniego okresu realizacji projektu. Zbliżamy się obecnie do etapu, w którym rozwój mechanizmów świadczenia usług i (ostatecznie) samowystarczalności sektora rolno-spożywczegoTEF można przestawić z otwartej pętli (tj. napędzanej założeniami partnerów i wcześniejszymi doświadczeniami) na zamkniętą pętlę, tj. napędzaną rzeczywistymi wymaganiami i oczekiwaniami naszych klientów.
Przedstawiono w nim aktualne informacje na temat działań w Y2 związanych z rozwojem przestrzeni danych AgrifoodTEF, rozproszonego zbioru zbiorów danych utworzonych podczas wykonywania usług testowania i walidacji, który będzie jednym z aktywów, które projekt wykorzysta na potrzeby swojego planu zrównoważonego rozwoju. Dokument bada kluczowe elementy składowe przestrzeni danych, analizuje wspólne technologie, takie jak Eclipse Dataspace Components (EDC), Pontus-X i Gaia-X, w celu ustanowienia bezpiecznych i interoperacyjnych środowisk, które zachęcają do udostępniania danych, przy jednoczesnym zachowaniu suwerenności danych dla administratorów danych / producentów. Wprowadza zalety podejścia opartego na danych obliczeniowych jako dodatkowe gwarancje suwerenności danych. W sprawozdaniu skoncentrowano się następnie na wdrożeniu przestrzeni danych AgriFoodTEF, nakreślając procedury wdrażania, konfigurację portfela cyfrowego, pozyskiwanie i konsumpcję zasobów danych, mechanizmy publikowania danych i zarządzania nimi, wszystkie potrzebne czynniki umożliwiające stworzenie rentownego zasobu biznesowego. Ponadto przedstawiono w nim pewne konkretne przypadki użycia, w których niektórzy partnerzy w ramach instrumentu rolno-spożywczego TEF rozpoczęli opracowywanie zbiorów danych, co do których oczekuje się, że zostaną waloryzowane poprzez wdrożenie zgodne z przestrzenią danych w celu wspierania transformacji rolnictwa opartej na danych, dostosowanej do polityki UE.
18 czerwca 2026 roku Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe (PSNC), partner polskiego węzła rolno-spożywczego TEF, zorganizowało webinarium "AI and Cybersecurity: Wyzwania dnia dzisiejszego, przygotowanie na jutro". Webinarium dotyczyło szybko przecinających się światów sztucznej inteligencji (AI) i cyberbezpieczeństwa, koncentrując się na wyjątkowych wyzwaniach, jakie stawiają przed nowoczesnymi organizacjami. Chociaż cyberbezpieczeństwo jest powszechnie uznawaną koniecznością, dodatkowo spotęgowaną niedawnymi zagrożeniami cyberwojennymi, włączenie rozwiązań w zakresie sztucznej inteligencji do obecnej infrastruktury ICT wprowadza zupełnie nowy zestaw luk w zabezpieczeniach. Podczas sesji przedstawiono przegląd współczesnych zagrożeń cyfrowych, przenosząc nacisk na zagrożenia specyficzne dla sztucznej inteligencji, takie jak stronniczość algorytmiczna, nieprzejrzystość systemu, luki w prywatności i ataki kontradyktoryjne mające na celu oszukanie systemów sztucznej inteligencji. Uczestnicy zapoznali się z podstawowymi strategiami łagodzącymi, w tym paradygmatami "obrona dogłębna" i "przesunięcie w lewo". Łącząc wiedzę teoretyczną z praktycznymi krokami naprawczymi, w szkoleniu przedstawiono, w jaki sposób uczestnicy mogą wykorzystać bezpłatne usługi wsparcia oferowane w ramach projektu agrifoodTEF w celu ochrony swoich zasobów cyfrowych bez hamowania innowacji. Pobierz slajdy, aby dowiedzieć się więcej na ten temat!
Slajdy te zostały zaprezentowane podczas webinarium szkoleniowego agrifoodTEF pt. „Ocena dronów w rolnictwie: Testowanie, symulacja i cyberbezpieczeństwo". Badają rolę dronów i technologii cyfrowych w transformacji sektora rolno-spożywczego. Ponieważ drony stają się niezbędne do monitorowania i gromadzenia danych w winnicach, hodowli zwierząt gospodarskich i rolnictwie, zapewnienie ich wydajności i bezpieczeństwa ma zasadnicze znaczenie. Podczas sesji przedstawiono przegląd cyklu życia testów dronów, od wstępnych symulacji laboratoryjnych po rzeczywiste zastosowania w eksperymentalnych gospodarstwach rolnych. Uczestnicy odkryli, w jaki sposób drony są wykorzystywane do precyzyjnej adnotacji danych i monitorowania gleby / upraw oraz zapoznali się z krytycznymi zasadami certyfikacji cyberbezpieczeństwa.
Slajdy zostały zaprezentowane podczas webinarium "Bezpieczeństwo dla autonomicznych ciągników i robotów polowych w sektorze rolno-spożywczym", zaprezentowanego przez Johannesa Zusera i moderowanego przez Marie Wenzlaff, obie z Josephinum Research. Wprowadzają one zasady Bezpiecznej Automatyki Rolniczej. W miarę jak robotyka i autonomiczne maszyny wkraczają w uprawę winorośli, ogrodnictwo, uprawy drzew i uprawę roli, pojawiają się nowe wyzwania związane z bezpieczeństwem w nieustrukturyzowanym i dynamicznym środowisku. Slajdy przedstawiają aktualny stan automatyzacji w rolnictwie, prezentują wybrane najnowocześniejsze rozwiązania z zakresu robotów oraz wyjaśniają odpowiednie unijne ramy i normy dotyczące maszyn autonomicznych.
Skanowanie ELSA: Webinarium szkoleniowe „Wspieranie odpowiedzialnej sztucznej inteligencji i rozwoju internetu rzeczy w rolnictwie” wprowadza usługę „Evaluation of Ethical, Legal, and Social Aspects (ELSA Scan)” opracowaną w ramach agrifoodTEF. Sztuczna inteligencja i technologie oparte na danych są bardzo obiecujące dla rolnictwa, ale rodzą również pytania dotyczące przejrzystości, stronniczości, prywatności danych, bezpieczeństwa i wpływu społecznego. ELSA Scan pomaga programistom rozwiązać te problemy na wczesnym etapie procesu projektowania poprzez ustrukturyzowaną ocenę opartą na ankietach i wywiadach. Uczestnicy dowiedzą się, w jaki sposób usługa identyfikuje kluczowe aspekty ELSA i zapewnia zalecenia wysokiego szczebla, które poprawiają etyczne technologie, zapewniają zgodność z prawem i zwiększają akceptację społeczną. Dostarczone materiały to slajdy prezentowane podczas wydarzenia.
Niniejszy Plan Rozpowszechniania i Eksploatacji jest pierwszym rezultatem WP5 (Deliverable D5.1). Głównym celem jest zapewnienie szerokiego rozpowszechnienia rezultatów i produktów projektu wśród odpowiednich grup docelowych, w tym agrobiznesu, naukowców, decydentów, ogółu społeczeństwa i innych zainteresowanych stron, takich jak ogólnoeuropejska infrastruktura i organizacje badawcze. Komunikacja ta będzie miała miejsce w odpowiednich odstępach czasu przez cały czas trwania projektu, a w szczególności w przypadku istotnych etapów. Ponadto plan ma na celu identyfikację, zaangażowanie i zachęcanie do udziału klientów TEF, którzy mogą przyczynić się do rozwoju rolno-spożywczego TEF i jego planu zrównoważonego rozwoju. W trakcie całego projektu Plan Rozpowszechniania i Eksploatacji pozostanie dynamicznym dokumentem, który będzie regularnie aktualizowany i dostosowywany w oparciu o postępy i ewolucję projektu, z uwzględnieniem informacji zwrotnych od społeczności i biura projektu.