Dit resultaat bevat het voortgangsverslag over het derde jaar over de ontwikkeling, uitvoering en verfijning van de TEF-opleidingscatalogus voor agrovoedingsmiddelen. Het heeft tot doel de in 2025 uitgevoerde opleidingsactiviteiten te documenteren, de geactualiseerde catalogus en de methodologische grondslagen ervan te presenteren, verslag uit te brengen over behoeftengestuurde aanpassingen en de doeltreffendheid van de verstrekte opleidingsformaten te evalueren. In het resultaat wordt ook ingegaan op feedback uit de Y2-evaluatie en de tussentijdse evaluatie van de Commissie, waarin werd verzocht om een meer gestructureerde catalogus, duidelijkere leerdoelstellingen, afstemming op competentiekaders en beknopte verslaglegging gericht op acties en resultaten. Deze aanbevelingen komen volledig tot uiting in de geactualiseerde methode en in de in 2025 opgestelde catalogusvermeldingen. Tot slot schetst het verslag de rol van de opleidingscatalogus binnen de bredere missie van agrifoodTEF: versterking van de EDIH-capaciteit om kmo’s te begeleiden bij het testen, valideren, toepassen van AI, integratie van robotica en datagestuurde innovatie in de agrovoedingssector, binnen een aanvullend Europees ondersteuningsmodel waarin agrifoodTEF zich richt op tests en experimenten vóór het in de handel brengen, terwijl EDIH’s de marktacceptatie en -acceptatie door kmo’s en landbouwers ondersteunen.
De taak "Technology Outlook and Use Cases" binnen het agrifoodTEF-project heeft tot doel voortdurend toezicht te houden op de nieuwste technologieën en use cases op het gebied van het testen en valideren van AI-oplossingen en geavanceerde technologieën voor de agrifoodsector. Een kernfocus van de taak is samenwerking met een breed netwerk van ecosysteempartners, met bijzondere aandacht voor de behoeften van kleine boerderijen en bedrijven. Deze taak is een voortdurende inspanning gedurende de gehele looptijd van het project. De te leveren "D1.2 Online Technology and Use Cases Outlook Y2", geproduceerd aan het einde van het tweede jaar van het project (M24), is een belangrijk resultaat van deze taak. Het geeft een overzicht van de tot nu toe uitgevoerde activiteiten, de vastgestelde technologische trends en de geanalyseerde bedrijfsgerichte use cases, rekening houdend met de behoeften en vereisten van technologiebedrijven. De bevindingen dienen als basis voor de ontwikkeling en verbetering van de agrifoodTEF-infrastructuur, met inbegrip van zowel fysieke diensten die worden aangeboden in speciale faciliteiten als updates van de digitale infrastructuur en onlinediensten. Dit rapport documenteert de genomen stappen en de verzamelde gegevens en biedt aanbevelingen voor verdere verfijning van de diensten binnen het project. Het verslag “Online Technology & Use-Cases Outlook Y2” werd opgevat als een operationele gids in plaats van een deskbound studie. Het doel is om agrifoodTEF-partners te helpen beslissen welke technologieën, vaardigheden en infrastructuur de komende jaren investeringen verdienen – en hoe deze keuzes kunnen worden vertaald in diensten die de markt bereiken. Dienovereenkomstig spreekt het tegelijkertijd met het strategische TEF-team, met servicelinemanagers en met kmo’s en start-ups die op zoek zijn naar een locatie om hun ideeën te valideren.
Dit resultaat D3.7 presenteert de definitieve catalogus van ELSA-diensten (ethische, juridische en sociale aspecten) die in het kader van het AgrifoodTEF-project zijn ontwikkeld en evalueert hun operationele prestaties tijdens de validatiefase. Het toepassingsgebied van het document omvat een gedetailleerde beschrijving van tien specifieke diensten die door Europese partners worden verleend, variërend van risicoanalyse tot ethisch scannen en juridische begeleiding, allemaal bedoeld om de agrovoedingssector te ondersteunen bij de ontwikkeling van verantwoorde artificiële intelligentie (AI) en het navigeren door complexe regelgevingsomgevingen. Het rapport bevat niet alleen een opsomming van deze diensten, maar ook een samenvatting van empirische gegevens die zijn verzameld via feedback van klanten, nationale workshops van belanghebbenden, interne cross-service reflecties en zelfbeoordelingen van ontwikkelaars om hun werkelijke nut en prestaties te bepalen. Door deze signalen van de externe markt samen te voegen met interne operationele inzichten, beoogt het verslag de overgang van de ELSA-infrastructuur van een theoretische proeffase naar een robuust ecosysteem van industriële kwaliteit dat in staat is de risico’s van AI in de landbouw te verminderen, te valideren. Het hoofddoel van dit resultaat is het beoordelen van de prestaties van de TEF ELSA-diensten bij de overgang van de ELSA-infrastructuur van een theoretisch kader naar een gevalideerde operationele realiteit die de marktintroductie van betrouwbare AI en robotica in Europa ondersteunt. Door de prestatiegegevens te analyseren, wil dit rapport aantonen hoe deze ELSA-diensten de kloof tussen laboratoriumprototypes en marktintroductie voor klanten effectief overbruggen en ervoor zorgen dat technologische innovaties ethisch verantwoord, juridisch conform en sociaal aanvaardbaar zijn. Voorts worden in het document structurele uitdagingen en strategische trajecten voor de toekomst van deze ELSA-diensten vastgesteld, met als doel een duurzaam dienstenecosysteem op lange termijn tot stand te brengen dat belanghebbenden in de “van boer tot bord”-keten bijstaat. De volgende bevindingen, die voorlopig bewijsmateriaal vertegenwoordigen, houden meer verband met relatief robuustere en rijpere ELSA-diensten en mogen daarom niet worden geïnterpreteerd als statistisch veralgemeende prestatiemaatstaven voor de gehele portefeuille. Toch kunnen nieuwe ELSA-diensten profiteren van de resultaten om hun potentiële prestaties te verbeteren.
Terwijl andere werkpakketten van het project gericht zijn op fysieke en digitale faciliteiten voor de technische beoordeling van AI- en roboticaoplossingen, voornamelijk gericht op prestaties, kwaliteit en veiligheid, legt WP 3 de nadruk op aspecten zoals ethische, juridische, maatschappelijke, levenscyclus- en cyberbeveiligingsbeoordelingen. Deze aspecten zijn essentieel binnen het bestaande regelgevings- en normalisatiekader, met name in de AI-verordening, de machineverordening, de dataverordening en de cyberbeveiligingsverordening. Het doel van WP 3 is om een gedetailleerde analyse van de bijbehorende vereisten uit te voeren en het project in staat te stellen een reeks diensten aan te bieden die deze aspecten effectief aanpakken. Met name omdat de agrovoedingssector voor aanzienlijke uitdagingen staat bij het bereiken van naleving van de regelgeving voor AI- en roboticaoplossingen als gevolg van de inherente complexiteit van landbouwomgevingen en de evoluerende aard van AI-technologieën. Dit resultaat onderzoekt deze uitdagingen en biedt een uitgebreide analyse van regelgevingskaders en beste praktijken om TEF-partners te ondersteunen bij het navigeren op toepassingsgebieden van de relevante normen en conformiteitsbeoordelingsprocessen van AgrifoodTEF. Het resultaat verdiept zich ook in belangrijke regelgevingskaders zoals de AI-verordening, de machineverordening en de cyberbeveiligingsverordening en andere uit het nieuwe wetgevingskader, waarbij de relevantie ervan voor de agrovoedingssector wordt benadrukt. CE-markering wordt benadrukt als een cruciale stap voor marktparaatheid, die concurrentievoordelen biedt en het vertrouwen tussen belanghebbenden bevordert. De analyse identificeert lacunes in bestaande normen en opmerkingen over strategieën voor harmonisatie en toekomstige ontwikkeling. De rol van AgrifoodTEF bestaat erin klanten uitgebreide ondersteuning te bieden en instrumenten, infrastructuren en expertise aan te bieden om de nalevingsinspanningen te stroomlijnen. Dit resultaat dient als een routekaart voor het bereiken van afstemming van de regelgeving en het optimaliseren van de marktacceptatie van AI- en roboticaoplossingen in de agrovoedingssector, met uitvoerbare aanbevelingen voor belanghebbenden om vastgestelde uitdagingen en lacunes aan te pakken.
In dit verslag worden de bevindingen en methoden beschreven met betrekking tot de simulatie- en remotisatie-instrumenten die in het kader van het AgrifoodTEF-project worden gebruikt. De sectie Simulatiesoftware biedt een overzicht van verschillende hulpmiddelen, waaronder hun functionaliteiten en toepassingen, ondersteund door casestudy's die de effectiviteit ervan in agrarische contexten illustreren.De sectie Remotisation Software onderzoekt op dezelfde manier tools die afstandsbediening en monitoring van landbouwprocessen vergemakkelijken, met details over hun integratie en praktische gebruiksscenario's. In de afdeling Discussie en toekomstige werkzaamheden worden de belangrijkste bevindingen van de vorige afdelingen samengevat, worden de gevolgen ervan voor de landbouwsector benadrukt en worden verbeterpunten vastgesteld. In dit deel worden ook de plannen geschetst voor de voortdurende evaluatie en ontwikkeling van deze instrumenten, waarbij de nadruk wordt gelegd op de inzet van het project voor voortdurende verbetering en aanpassing om het hoofd te bieden aan veranderende landbouwuitdagingen.
Dit document is het vierde in een reeks resultaten die gericht zijn op het volgen van de ontwikkeling van de digitale diensten van AgrifoodTEF. De eerste van deze lijn was D2.1 (vereisten voor digitale infrastructuur en initiële dienstencatalogus, te betalen bij M6); de laatste drie zijn jaarlijkse edities van het huidige document (D2.14, D2.15, D2.16: Algemene digitale dienstencatalogus). 2025 was het jaar waarin de dienstverlening door AgrifoodTEF-partners aan klanten op de vlucht werd genomen. Op het moment van schrijven (begin december 2025) is het aantal met klanten onderhandelde diensten meer dan 450. Hiervan bestaat een aanzienlijk deel uit digitale diensten, d.w.z. de focus van dit deliverable. Ter vergelijking: eind 2024 was het aantal geactiveerde digitale diensten (zoals gedocumenteerd in D2.15) ongeveer 20. Naarmate de activiteiten van AgrifoodTEF zich ontwikkelen, verschuiven de documenten in deze lijn van te leveren producten geleidelijk hun focus van het aanbieden van trackingdiensten naar het aanbieden van trackingdiensten. Deze verschuiving weerspiegelt de noodzaak om zich te concentreren op het extraheren van richtsnoeren uit ervaring en op het definiëren van duurzaamheidstrajecten voor AgrifoodTEF na het einde van de projectperiode van vijf jaar. We naderen nu een fase waarin de ontwikkeling van mechanismen voor dienstverlening en (uiteindelijk) voor zelfredzaamheid van AgrifoodTEF kan worden overgeschakeld van open kringloop (d.w.z. gedreven door de vooronderstellingen van partners en eerdere ervaring) naar gesloten kringloop, d.w.z. gedreven door de werkelijke eisen en verwachtingen van onze klanten.
Dit verslag bevat een update van de Y2-activiteiten van de ontwikkeling van de AgrifoodTEF-dataspace, een gedistribueerde verzameling datasets die zijn gecreëerd tijdens de uitvoering van test- en validatiediensten, die deel zullen uitmaken van de activa die het project zal gebruiken voor zijn duurzaamheidsplan. De deliverable verkent de belangrijkste bouwstenen van Dataspaces, onderzoekt gemeenschappelijke technologieën zoals Eclipse Dataspace Components (EDC), Pontus-X en Gaia-X om veilige en interoperabele omgevingen te creëren die het delen van gegevens aanmoedigen, met behoud van gegevenssoevereiniteit voor gegevenscontrollers / producenten. Het introduceert de voordelen van computeto-data-benaderingen als aanvullende garanties voor gegevenssoevereiniteit. Het rapport richt zich vervolgens op de AgriFoodTEF Dataspace-implementatie, waarin onboardingprocedures, het opzetten van digitale portemonnees, de verwerving en consumptie van gegevensactiva, gegevenspublicatie en governancemechanismen worden beschreven, alle benodigde enablers voor het creëren van een levensvatbaar bedrijfsmiddel. Tot slot worden enkele concrete use cases gepresenteerd waarin sommige AgrifoodTEF-partners zijn begonnen met het produceren van datasets die naar verwachting zullen worden benut door middel van een dataspaceconforme uitvoering met als doel een datagestuurde landbouwtransformatie te bevorderen die in overeenstemming is met het EU-beleid.
Op 18 juni 2026 organiseerde het Poznan Supercomputing and Networking Center (PSNC), een partner van het agrifoodTEF Polish Node, het webinar “AI and Cybersecurity: Uitdagingen van vandaag, voorbereiding op morgen. Het webinar verkende de snel kruisende werelden van kunstmatige intelligentie (AI) en cyberbeveiliging, met de nadruk op de unieke uitdagingen die ze bieden aan moderne organisaties. Hoewel cyberbeveiliging een algemeen erkende noodzaak is, die nog wordt versterkt door recente cyberoorlogsdreigingen, introduceert de integratie van AI-oplossingen in de huidige ICT-infrastructuren een volledig nieuwe reeks kwetsbaarheden. De sessie bood een overzicht van hedendaagse digitale risico's, waarbij de focus werd verlegd naar AI-specifieke bedreigingen zoals algoritmische bias, systeemondoorzichtigheid, privacykwetsbaarheden en vijandige aanvallen die zijn ontworpen om AI-systemen te misleiden. Deelnemers maakten kennis met essentiële mitigatiestrategieën, waaronder de paradigma's "defensie-in-diepte" en "verschuiven-links". Door theoretisch bewustzijn te combineren met praktische herstelstappen, werd in de training uiteengezet hoe deelnemers gebruik kunnen maken van de gratis ondersteunende diensten die door het agrifoodTEF-project worden aangeboden om hun digitale activa te beschermen zonder innovatie te vertragen. Download de slides voor meer informatie over dit onderwerp!
Deze slides werden gepresenteerd tijdens het agrifoodTEF training webinar "Assessing drones in agriculture: Testen, simulatie en cyberbeveiliging. Ze onderzoeken de rol van drones en digitale technologieën bij de transformatie van de agrovoedingssector. Aangezien drones essentieel worden voor monitoring en gegevensverzameling in wijngaarden, veebeheer en akkerbouw, is het waarborgen van hun prestaties en veiligheid van het grootste belang. De sessie bood een overzicht van de levenscyclus van dronetests, van initiële laboratoriumsimulaties tot real-world toepassingen op experimentele boerderijen. Deelnemers ontdekten hoe drones worden gebruikt voor nauwkeurige gegevensannotatie en bodem- / gewasmonitoring en krijgen een inleiding tot de kritische principes van cyberbeveiligingscertificering.
De slides werden gepresenteerd tijdens het webinar "Safety for Autonomous Tractors & Field Robots in the Agrifood Sector", gepresenteerd door Johannes Zuser en gemodereerd door Marie Wenzlaff, beiden van Josephinum Research. Ze introduceren de principes van veilige landbouwautomatisering. Terwijl robotica en autonome machines de wijnbouw, tuinbouw, boomgewassen en akkerbouw betreden, ontstaan er nieuwe veiligheidsuitdagingen in ongestructureerde en dynamische omgevingen. De dia's geven een overzicht van de huidige stand van de automatisering in de landbouw, presenteren geselecteerde geavanceerde robotoplossingen en leggen de relevante EU-kaders en -normen voor autonome machines uit.
De "ELSA-scan: Het opleidingswebinar “Supporting Responsible AI and IoT Development in Agriculture” introduceert de “Evaluation of Ethical, Legal, and Social Aspects (ELSA Scan) service”, ontwikkeld binnen agrifoodTEF. AI en datagestuurde technologieën zijn veelbelovend voor de landbouw, maar roepen ook vragen op over transparantie, bias, gegevensprivacy, veiligheid en maatschappelijke impact. De ELSA Scan helpt ontwikkelaars deze problemen vroeg in het ontwerpproces aan te pakken door middel van een gestructureerde evaluatie op basis van enquêtes en interviews. Deelnemers leren hoe de dienst belangrijke ELSA-aspecten identificeert en aanbevelingen op hoog niveau doet die ethische technologieën verbeteren, wettelijke naleving waarborgen en de maatschappelijke acceptatie vergroten. De aangeboden materialen zijn de dia's die tijdens het evenement worden gepresenteerd.
Dit verspreidings- en exploitatieplan is het eerste resultaat van WP5 (leverbaar D5.1). Het hoofddoel is ervoor te zorgen dat de resultaten en output van het project op grote schaal worden verspreid onder de juiste doelgroepen, waaronder de agro-industrie, wetenschappers, beleidsmakers, het grote publiek en andere belanghebbenden zoals pan-Europese infrastructuren en onderzoeksorganisaties. Deze communicatie vindt gedurende de gehele looptijd van het project met passende tussenpozen plaats, met name bij belangrijke mijlpalen. Bovendien is het plan gericht op het identificeren, betrekken en aanmoedigen van de deelname van TEF-klanten die kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van agrifoodTEF en zijn duurzaamheidsplan. Gedurende het hele project zal het verspreidings- en exploitatieplan een dynamisch document blijven dat regelmatig zal worden bijgewerkt en aangepast op basis van de voortgang en evolutie van het project, met feedback van de gemeenschap en het projectbureau.